Su borusu benzetmesi
Elektriği borudaki suya benzetebiliriz. Gerilim suyu iten basınç, akım borudan geçen su miktarı (debi), direnç borunun daralmasıdır. Basınç artarsa veya boru genişlerse akan su artar.
Gerilim (V – Volt)
İki nokta arasındaki elektriksel potansiyel farkıdır; akımı iten “itici güçtür”. Konut prizlerinde tek faz 230 V, sanayide üç faz 400 V kullanılır.
Akım (A – Amper)
İletkenden geçen elektrik yükü miktarıdır. Akım arttıkça kablo ısınır; bu yüzden kablo kesiti ve sigorta, akıma göre seçilir.
Direnç (Ω – Ohm) ve Ohm Kanunu
Akıma karşı gösterilen zorluktur. U = I × R: gerilim, akım ile direncin çarpımıdır. Örneğin 230 V’ta 23 Ω’luk bir ısıtıcıdan 10 A akım geçer.
Güç (W – Watt)
Birim zamanda yapılan iş, yani tüketilen enerjidir. Doğru akımda P = U × I. Örnek: 230 V × 10 A = 2300 W (2,3 kW). Bir saat çalışırsa 2,3 kWh tüketir; faturadaki birim budur.
Alternatif akımda güç
Motor gibi bobinli yüklerde akım ile gerilim tam aynı anda yükselip alçalmaz; aradaki uyumu güç faktörü (cos φ) gösterir. Tek fazda P = U × I × cos φ, üç fazda P = √3 × U × I × cos φ’dir. Güç faktörü düşükse aynı iş için daha fazla akım çekilir.
Akım doğru (DC) mu, alternatif (AC) mı?
DC tek yönlü akar (pil, akü, 24 V otomasyon besleme). AC yönünü saniyede 50 kez değiştirir (şebeke, Türkiye’de 50 Hz).
- Kablo seçimi için Kablo Akım Taşıma aracına bakın
- Elektrik işleri yetkili ve yeterli kişilerce yapılmalıdır; enerji altındayken müdahale etmeyin